Liefde, leven en dood: The day before you came van ABBA

Titel: The day before you came
Uitvoerende(n): ABBA
Tekst/muziek: Benny Andersson en Björn Ulvaeus

Klik hier voor teksten origineel en Nederlandse bewerking || Beluister een fragment || Beluister mijn coverversie

The day before you came is het laatste in de studio opgenomen nummer van de Zweedse groep ABBA uit 1982. Het lied neemt een bijzondere plaats in binnen het oeuvre van de groep.

De tekst

Als we uitsluitend naar de tekst kijken (en die als een soort op zichzelf staand gedicht opvatten), lijkt de betekenis van The day before you came duidelijk. Een ik-figuur beschrijft een saaie kantoordag: om acht uur de deur uit, met de trein naar het werk, kantoorwerkzaamheden, lunch, om vijf uur weer naar huis, 's avonds een onderweg gekochte Chinese maaltijd, tv kijken en vroeg naar bed met een boek. Elk couplet sluit af met de woorden 'the day before you came': al die onopmerkelijke gebeurtenissen vonden plaats op de dag voordat de 'ik' een 'jij' ontmoette, denkelijk een geliefde. Over die ontmoeting en het verdere verloop van de liefdesrelatie wordt niets vermeld.

Er vallen een paar dingen op aan de tekst. Naast de beschrijving van de saaie gebeurtenissen in de verleden tijd wordt er af en toe iets gezegd wat betrekking heeft op het heden:
-- because I always do
-- there's no exception to the rule
-- I've done it ever since I finished school
-- I need a lot of sleep and so I like to be in bed by then.

Dit doet vermoeden dat het saaie leven van de ik-persoon nog steeds voortduurt, of is hervat na de periode die de relatie beslaat, m.a.w. het lijkt alsof de relatie tussen de 'ik' en de 'jij' alweer passé is. Ook de vrij karige, sombere begeleiding in mineur past bij deze interpretatie, als ook de stukjes achtergrondzang die een uitermate weemoedige stemming oproepen.

Verder zijn er nog enkele beschouwingen over de in de tekst beschreven dag die duidelijk ook vanuit een later perspectief worden gedaan:
-- and at the time I never even noticed I was blue
-- without really knowing anything I hid a part of me away
-- I'm sure my life was well within its usual frame.

Zeker is het niet, maar dit zou kunnen verwijzen naar het feit dat de 'ik' door de relatie meer zichzelf is geworden, zichzelf meer heeft leren kennen.

Tot slot valt op dat er een gat zit in de beschreven tijdlijn: 's ochtends verstrijken er vijf kwartier tussen het moment dat de ik-figuur van huis vertrekt en op haar werk aankomt ('I must have left my house at eight' resp. 'I must have made my desk around a quarter after nine'). 's Middags vertrekt de 'ik' om vijf uur van haar werk ('At five I must have left'); je zou dan verwachten dat ze rond kwart over zes thuiskomt, maar volgens de tekst van het derde couplet gebeurt dat pas om acht uur ('I must have opened my front door at eight o'clock or so'). Het feit dat ze in de tussentijd nog Chinees heeft gehaald, kan nooit de verklaring zijn voor het verschil van een uur en drie kwartier.

Je zou je kunnen afvragen: is er tussen vijf en acht iets gebeurd wat door de 'ik' verzwegen wordt? Iets wat het daglicht niet verdragen kan?

De clip

De videoclip die bij het nummer hoort, bevat geen beelden van kantoorscènes. De clip vertelt een soort parallelverhaal, waarin Agnetha, de blonde zangeres die de tekst van het nummer zingt, in een forenzentrein een ontmoeting heeft met een man; het zou om de ontmoeting met haar geliefde op de dag na de in de tekst beschreven dag kunnen gaan. Later volgen beelden van een afscheid van de twee en Agnetha die in het donker alleen in een auto door de regen rijdt.

Tijdens het laatste couplet zijn de vier leden van ABBA in een verder lege theaterzaal te zien. Ze kijken allemaal een andere kant op, wat de indruk wekt dat ze zich eenzaam voelen en wellicht met elkaar gebrouilleerd zijn.

Achtergronden en associaties

Het nummer was zoals gezegd het laatste dat door ABBA in de studio werd opgenomen. De groep zou korte tijd later uit elkaar gaan wegens onderlinge onenigheid en echtscheidingsperikelen. De manier waarop Agnetha zingt, lijkt daarmee verband te houden. Je zou de tekst immers op zichzelf beschouwd ook overwegend positief kunnen duiden: het was toen saai, maar daarna ontmoette ik jou. Maar Agnetha zingt gepijnigd en kwetsbaar, alsof het haar moeite kost de woorden uit te brengen; haar Zweedse accent is in dit lied daardoor ook veel opvallender dan in de meeste andere ABBA-nummers. De muzikale sfeer en de beelden in de videoclip passen daarbij.

Muzikaal wordt de monotonie onderstreept doordat de coupletten grotendeels bestaan uit een simpel, telkens herhaald motiefje dat steeds één toon omhoog klimt langs de mineurtoonladder, om aan het eind binnen luttele maten terug te roetsjen naar de basistoon. Dit roept het beeld op van een diertje dat zich moeizaam zwoegend tegen een helling op werkt, maar dan zijn houvast verliest en kansloos krabbelend terugglijdt naar zijn beginpunt -- het leven als sisyfusarbeid.

Mogelijke interpretaties

Naast de voor de hand liggende interpretatie die ik hierboven heb geschetst, zijn er ook andere visies op het nummer mogelijk.

De sombere sfeer heeft sommigen ertoe gebracht te opperen dat het lied gaat over de laatste dag van een vrouw voor haar dood; Frida's achtergrondzang zou dan voor de klaagzang van doodsengelen kunnen staan en de 'you' voor een goddelijke figuur, of -- ook een mogelijke interpretatie -- voor een moordenaar.

Sommigen hebben ook gemeend dat de vertelster zelf een moordenares is; de moord zou dan kunnen zijn gepleegd in het gat van een paar uur in de verder zo minutieuze beschrijving van de dag (zie hierboven).

Minder vergaand, maar enigszins in dezelfde lijn, is de opvatting dat de 'you' wel haar geliefde is of was, maar dat ze in het leven met hem niet het geluk vond, maar juist ongelukkig en eenzaam werd.

Er zijn nog meer mogelijke interpretaties van de duistere sfeer die het nummer uitstraalt: de geliefden hebben een korte gelukkige tijd samen gehad, maar daarna heeft haar geliefde haar verlaten of is hij overleden. Dat laatste zou de begrafenisachtige sfeer in het slotdeel van de videoclip verklaren. De ik-figuur uit de tekst is weer terug bij af, teruggevallen in het saaie leven dat ze beter kent dan haar lief is. Vandaar ook de referenties aan het heden.

Nog een andere visie is dat die hele geliefde een droom of fantasie van de 'ik' is, dat er nooit iets bijzonders is gebeurd en haar saaie kantoorleven haar énige leven is. Merk in dit verband op dat de videoclip eindigt met beelden van het station waarop het ene moment nog de man te zien is en in een volgend shot alleen nog een leeg perron.

Hoe het zij, het is en blijft een fascinerend nummer. Begin 2015 heb ik een Nederlandse bewerking van het nummer gemaakt en opgenomen, waarbij ik mezelf op keyboard begeleidde. Voor de tekst heb ik deels geput uit mijn eigen kantoorleven. Aangezien dat voor mij een reeds lang gepasseerd station is, heb ik consequent de verleden tijd gehanteerd.

'The day before you came' van ABBA op YouTube
'The day before you came' van ABBA op Wikipedia (Engels)
Mijn coverversie


Copyright © 2015 Wim Scherpenisse <info@wimscherpenisse.nl>
Terug naar de pagina 'Popnummers'